Thema van het jaar

Freedom: The Underground Railroad (Academy Games)

Pakkende thema’s die naadloos overvloeien in een mooie speltechnische omzetting, dat zijn kersen op taarten.

En het moet niet altijd van hopsafaldarie en tralala en YMCA zijn, beste medespeler. Ook serieuze, zelfs bedenkelijke thema’s kunnen briljant omgezet worden. Dat bewijzen de jongens en meisjes van Academy Games met ‘Freedom: The Underground Railroad‘.

Bij lezing van de titel gaat u er mogelijk van uit dat u hier met een Age of Steam spin off te maken hebt, of een Ticket to Ride variant. Dat is – prijs de Heer! – niet zo.

Nee, ‘Freedom: The Underground Railroad’ gaat over de afschaffing van de slavernij en wat daar zoal aan voorafging.

In dit spel bent u lid van een abolitionistische organisatie, zeg maar een slavernij bevrijdingsfront, en u opereert in Amerika, meerbepaald in de periode van 1800 tot 1865. Dat opereren wordt mooi geëvoceerd op een gigantisch en prachtig spelbord waarop u de slaven, middels het uitspelen van kaarten en het inzetten van fiches, voortbeweegt richting vrijheid.

Bevrijdingsfronten beginnen meestal ondergronds en u dus ook.

Letterlijk opererend in de schemerzone probeert u een vooraf bepaald aantal slaven – een goede tip, begin alstublieft op het eenvoudigste niveau – te bevrijden door ze naar Canada te smokkelen. Dat is geen eenvoudige opdracht aangezien u tijdens uw activiteiten wordt geconfronteerd met meedogenloze slavenjagers, hier aangedreven door twee speciale dobbelstenen, wier opdrachtgevers niet liever willen dan dat de ontsnapte slaven naar hun plantages terugkeren.

Terwijl u ondergronds mensen zit te smokkelen probeert de beweging ook via politieke weg de slavernij te bannen. Dat doet ze door invloedrijke politici aan haar kant te krijgen, meestal met behulp van hét glijmiddel bij uitstek: geld. Voor het inzamelen van dat geld kijkt de beweging ook in uw richting. Tijdens uw veldwerk valt er immers ook af en toe een extra dollar te rapen, vooral in de grote steden.

Uiteraard wordt uw nobele taak regelmatig doorkruist door allerhande gebeurtenissen, vooral van het frustrerende soort. Gelukkig gebeurt er af en toe ook al eens iets waardoor het lot u gunstig gezind lijkt, een politieke interventie die op gang getrokken wordt door het hoger genoemde glijmiddel bijvoorbeeld.

Uw doelstelling en de daaraan gekoppelde overwinning binnenhalen – u krijgt slechts acht rondes de tijd – is moeilijk. En dat is nog een understatement. Na afloop van uw eerste sessies gaat uw tandengeknars kilometers ver te horen zijn. Maar omdat u van dit spel en zijn thema gaat houden zult u niet opgeven en steeds weer terugkeren naar dit erg interessante, leerrijke, maar ook keiharde universum.

Ik gebruik het woord briljant niet vaak, maar hier kan ik er gewoon niet omheen. Wilt u eens een spel spelen waarbij u gevoelsmatig betrokken raakt? Waarbij u een ongemakkelijk gevoel krijgt als u een slaaf, hier onder de verschijningsvorm van een houten blokje, verliest en hem of haar weer naar de plantages ziet gestuurd? Een ongemakkelijk gevoel dat nog wordt versterkt door het feit dat u goed weet dat u hen toch niet allemaal kunt redden, hoe graag u dat ook zou willen? Meer zelfs, dat er af en toe zelfs iemand bewust moet worden opgeofferd?

Of zoekt u een spel waarin u heel wat opsteekt over een, excusez le mot, zwarte bladzijde uit de geschiedenis?

Of hunkert u gewoon nog eens naar een steengoed coöperatief spel met prachtig materiaal en een hoge moeilijkheidsgraad waarbij u elke beurt minutieus moet afwegen welke acties u selecteert, maximaal gebruik makend van de speciale eigenschap(p)en van het karakter dat u bij spelaanvang hebt gekozen?

Zoek dan vooral niet verder.

Tot morgen!

Dominique

 

Freedom: The Underground Railroad

Academy Games (2013)

Brian Mayer

1 tot 4 spelers vanaf 10 jaar

90 minuten

 

Illegale zet van het jaar

Ik had deze prijs liever niet uitgereikt maar als men mij uitdaagt ben ik niet meer te houden, ook als ik mezelf daarbij compromitteer.  

Tijdens het vederlichte, maar toch verrassend leuke spelletje Hike op 30 december – valreperiger kan een award niet zijn – speelde ik met veel vertoon de kaart ‘Litter’ uit. Deze kaart, beste medespeler, draagt de mededeling: ‘Litter can never be played.” Een mededeling die ik tijdens het uitspelen met bombastische stem debiteerde.

Als schaamlapje wil ik aanvoeren dat ik ervan uitging dat door het uitspelen van deze kaart toekomstige Litterkaarten niet meer konden worden uitgespeeld, waardoor ik mezelf verkeerdelijk een groot strategisch en tactisch vernuft toedichtte. Verkeerdelijk, zoals ik al aanhaalde, want er zit maar één kaart ‘Litter’in het spel.

Die dus niet mag worden uitgespeeld.

Aangezien met lege handen komen te zitten een van de grote doelstellingen in het spel is, heeft de speler die deze kaart op hand krijgt een groot probleem, een probleem met een grote L. De L van Litter, maar ook met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de L van Loser.

Tenzij een aardbeving hem uit de nood helpt.

Mijn tegenspelers kwamen niet meer bij van het lachen en daagden mij uit door me beleefd maar kordaat te wijzen op het bestaan van de ‘De Tafel Plakt!’ Awards.

Vandaar deze prijs.

Zelf had ik liever een andere award gehad – de meest op George Clooney lijkende bordspeler bijvoorbeeld – maar het heeft dus niet mogen zijn.

Mijn wraak volgt nog en die zal, mijzelf kennende, verschrikkelijk zoet zijn.

Weer een project erbij voor 2014.

Dominique

Officieuze solovariant van het jaar

Battlelore (Second Edition) / Fantasy Flight Games

U gaat me niet geloven, beste medespeler, maar soms voel ik me eenzaam.

Op zulke momenten kan ik gelukkig altijd beroep doen op mijn fictieve tegenspeelster, Carly Simon.

Carly, de goeierd, is altijd in voor een spelletje. Ze stelt nooit teleur, en al helemaal niet als ze mag optreden als opponent in de Battlelore (Second Edition) solovariant.

U moet die solovariant, waaraan door de BGG community trouwens continu wordt geschaafd, eens proberen. Een echte uitdaging. Ik garandeer u dat u, ondanks uw tactisch en strategisch vernuft, niet zelden zult worden ingemaakt door uw fictieve tegenstander, hoe die ook mag heten. Zinnen waarin de woorden ‘afgaan’ en ‘gieter’ samen voorkomen gaan regelmatig uw brein doorkruisen als u deze variant speelt. Gelukkig kunt u het lekker voor uzelf houden.

Tot morgen!

Dominique

Hiëroglief van het jaar

De spelregels van ‘The Lord of the Rings Dice Building Game’ (WizKids Games)

Dit leest als een slecht vertaalde wasmachine handleiding van een inferieur merk uit een voormalig Oostblokland.

Daar is gewoon geen beginnen aan.

Dat is erg jammer want ik vermoed dat er achter die gigantische geschreven hindernis een goed spel schuilgaat.

Een van mijn projecten voor 2014 bestaat er dan ook in dit manuscript te ontcijferen.

Ik hou u op de hoogte.

Dominique

Nu wordt het pas écht leuk van het jaar

The Hobbit: The Desolation of Smaug (Cryptozoic Entertainment)

Wat Knizia met kaarten deed in het heerlijke ‘The Lord of the Rings’ doet hij nog eens losjes over in ‘The Hobbit: The Desolation of Smaug’, én zijn voorganger ‘The Hobbit: An Unexpected Journey’. Alleen doet hij het nu met dobbelstenen.

‘The Hobbit: The Desolation of Smaug’ is een op zichzelf staand spel maar u kunt het ook naadloos laten overvloeien in ‘The Hobbit: An Unexpected Journey’.

En dan, beste medespeler, bent u in voor een traktatie.

Op 27 december 2012 besprak ik hier al de voorganger, dus voor de technische details verwijs ik u graag door.

Wijkt de opvolger niet zo heel veel af van het spelsysteem – u door middel van een schamele vier, maximum vijf, dobbelstenen doorheen Midden-Aarde dobbelen, daarbij geholpen door de gekende dertien dwergen en Gandalf -, er zijn toch enkele aanpassingen die zeer de moeite waard zijn waardoor het avontuur nóg leuker wordt dan het al was.

De dertien dwergen bijvoorbeeld, die moet u bij spelaanvang – of als u na het afsluiten van de eerste twee hoofdstukken uit het eerste spel het derde, waarmee deze editie begint, aanvat – bij elkaar gaan scharrelen. Ze zitten immers verstopt in tonnetjes na hun ontsnapping uit het paleis van de boselfen. Dat betekent dat u niet in volle slagorde het derde hoofdstuk aanvat. Het duurt zelfs dertien volle beurten vooraleer u het hele zootje op het droge hebt. En dat voelt u. Want ze zijn wel klein, die knorpotten, maar uitermate nodig om uw reis tot een goed einde te brengen.

En het wordt nog erger. Als u er al in slaagt bord drie uit te spelen en u overstapt naar bord vier wordt u voor de eerste keer geconfronteerd met Smaug, het boze draakje. Vanaf dan, medespeler, wordt u met een hindernis in het kwadraat geconfronteerd: tijdsgebrek. Het gedrocht vliegt immers elke beurt minstens één veld richting Meerstad, en komt het daar aan vooraleer u bord vier hebt afgewerkt is het ‘zeg maar dag met het handje’.

Gelukkig kunt u, mits wat slim manipuleren van de dobbelstenen en de hulp van de dwergen, Smaug tot op zekere hoogte onder controle houden. U krijgt daarvoor onder andere de beschikking over een speciale gouden dobbelsteen, al moet u daarvan nu ook niet alle heil verwachten.

Was het eerste deel al zeer de moeite, en ook verrassend leuk solo trouwens, deel twee doet u écht geloven dat u in bent voor een groots avontuur. Alle leuke elementen van deel één werden behouden – het dobbelsysteem, de (beperkte) hulpbronnen die u kunt aanboren, de speciale eigenschappen van de dwergen, de spanningsboog, het coöperatieve aspect (dit moet een van de meest communicatieve coöperatieve spellen aller tijden zijn) en de welkome rustpauzes tussen twee hoofdstukken waarin u zich opmaakt voor de volgende reis.

De vreugde-uitbarsting die zich manifesteert als u dit tot een goed einde brengt is dan ook tot ver in uw straat hoorbaar.

Oppassen voor GAS-boetes dus.

En nu op naar deel drie.

Tot morgen!

Dominique

 

The Hobbit: The Desolation of Smaug

Cryptozoic Entertainment (2013)

Reiner Knizia

1 tot 4 spelers vanaf 15 jaar

45 tot 60 minuten

Spelertype van het jaar

Ik blijf maar vragen krijgen om een vervolg op een bijdrage die ik hier op 24 juli 2009 schreef: ‘Lees en Huiver’. Over de spelertypes die onze hobby onveilig maken.

Om, althans gedeeltelijk, aan deze vraag tegemoet te komen hieronder een beschrijving van een van de meest irritante types waarmee u, zelfs niet-speler zijnde, te maken kunt krijgen.

U bent gewaarschuwd.

De Spelmissionaris

Dit, beste medespeler, is de variant van de ‘zatte nonkel’ – u weet wel, het vermijdbare familielid op feesten en partijen – in de spellenwereld. Hij heeft slechts één doel in het leven: brave mensen ervan overtuigen dat ze de verkeerde hobby hebben gekozen.

Het is een bizar sujet, meestal van de mannelijke soort.

De kofferbak van zijn auto is niet gevuld, zoals u bij echte mannen zou verwachten, met gereedschapskisten vol doe-het-zelfmateriaal, maar wel met spelletjes. In alle soorten en maten.

Waren de missionarissen indertijd een zeer te mijden drukkingsgroep, deze kerels doen er niet voor onder. Nog nooit van Ticket to Ride gehoord, meneer? Dat meent u toch niet? Kan ik u verleiden tot een spelletje? Ik heb toevallig een exemplaar in mijn kofferbak liggen. Doet King of Tokyo bij u echt geen belletje rinkelen, mevrouw? Dat is toch niet mogelijk! Ik heb toevallig..

Opdringerigheid, die conclusie hebt u ondertussen al getrokken, is ook een opvallend kenmerk van de spelmissionaris.

En dat allemaal ter ere van het bewijzen van het Grote Gelijk. Wie niet speelt is maar half.

Onzin natuurlijk, bedenk maar eens wat u allemaal kunt doen als u geen spellen speelt. Sporten, een goed boek lezen, achter de vrouwen of mannen aanzitten, lekker uit eten gaan, tranen laten bij een gevoelige film, lekker losgaan met uw wederhelft of misschien wel de leukste activiteit van allemaal: nietsdoen. Zei Gerrit Komrij, één mijner helden niet ooit: “Alle ellende in de wereld komt voort uit het feit dat iemand niet gewoon met zijn armen over elkaar kan blijven zitten.”

“Wat kan ik tegen dit irritante kereltje doen?” hoor ik u al vragen.

Het is eigenlijk heel eenvoudig. Als de missionaris u voor de zoveelste keer aanspreekt nodigt u hem vriendelijk uit om met zijn gateway spel even mee tot aan úw kofferbak te lopen. Aldaar aangekomen bewerkt u de doos met hamer, beitel, figuurzaag en siliconenspuit. U gaat hem nooit meer weerzien.

Tot morgen!

Dominique

Schandaal van het jaar

Of beter: Het Schandaal van Ramsel, alwaar ik op 13 juli 2013 tot mijn grote verbijstering moest vaststellen dat ten huize van een mijner beste vrienden, T. D., San Juan in de spellenkast ontbrak.

En het is nochtans een kenner.

Herhaaldelijke waarschuwingen van ondergetekende aangaande deze award ten spijt was deze anomalie op 31 december jongstleden nog steeds niet gecorrigeerd.

Spelmatig kunt u deze anomalie vergelijken met een monsterpoort – denk aan Arkham Horror of Eldritch Horror – waarlangs de meest afgrijselijke creaturen onze wereld kunnen binnendringen. Er zal dus niets anders opzitten dan dat ik eigenhandig deze afwijking zal moeten corrigeren, en gezien de ernst van de zaak liever vandaag dan morgen.

Proficiat T. D., de award is binnen. En het is er geen om fier op te zijn.

Dominique

Pion van het jaar

Origin (Matagot)

Alles klopt aan Origin, maar de stampionnen springen er toch uit. Lang en kort en dik en dun en bruin en wit en zwart en 36 in totaal. En zo lekker in de hand liggend.

Runner up: de spelerspionnen van Glastonbury (franjos Spieleverlag)

Met z’n vieren zijn ze. Groot, mooi gevormd en ook heel handig om op een gladde tafel de startspeler te bepalen, waardoor ik tegenwoordig altijd een pion uit dit spel op zak heb. De gele. Binnen onze spelgroep heeft het, ondertussen legendarisch geworden, startspeler ritueel met de Nokia 1110 hierdoor mogelijk afgedaan.

Tot morgen!

Dominique

Dobbelaar van het jaar

Blueprints (Z-Man Games)

Quantum was er dichtbij, ‘Luchador! Mexican Wrestling Dice’ ook, ‘The Three Litte Pigs’ zat lang mee in de running en Castle Dice kwam een kleine neuslengte tekort.

Ze moesten het allemaal afleggen tegen Blueprints.

In Blueprints wordt van u verwacht dat u met zeszijdige dobbelstenen – 32 in totaal – een gebouw in elkaar knutselt. Deze dobbelstenen manifesteren zich in de kleuren oranje (hout), zwart (steen) en groen (recyclagemateriaal). Voor het glaswerk gebruikt u doorzichtige dobbelstenen.

Het knutselen doet u aan de hand van een bouwplankaart, een blueprint, die u in in het begin van elke ronde – er zijn er drie – willekeurig toegewezen krijgt.

Het bouwplan geeft aan waar en hoe hoog u uw zes dobbelstenen moet plaatsen. Als u binnen de opgelegde bouwvoorschriften blijft en uw gebouw een exacte kopie is van het bouwplan krijgt u sowieso al zes bonuspunten. Het leuke, medespeler, is dat u zich geen ene moer van die voorschriften moet aantrekken als u dat niet wilt. Het enige waar u uiteindelijk rekening mee moet houden zijn de niet bebouwbare percelen op uw bouwplan. Verder doet u gewoon uw zin. Dat is erg handig want letterlijk buiten de lijntjes kleuren kan u soms meer punten opleveren dan slaafse volgzaamheid.

Het leuke is dat u uw bouwonderdelen tijdens uw beurt selecteert uit een rij dobbelstenen waarvan het aantal wordt bepaald op basis van het aantal spelers. U bent gewoon lekker aan het dobbeldraften.

Tijdens uw beurt kiest u een dobbelsteen uit de rij bouwmaterialen, die van laag naar hoog werden gesorteerd. Vervolgens bouwt u hem in uw onroerend goed in. Aangezien een gebouw uit maximaal zes dobbelstenen bestaat doet u dat zes keer.

Uw sluit uw beurt in stijl af door een nieuwe dobbelsteen uit de buidel te trekken, ermee te dobbelen en hem vervolgens mooi in te sorteren in het rijtje bouwmaterialen. De volgende speler zal wel weten wat hij ermee aan moet.

Bouwen doet u achter uw eigenste schermpje waarop aan de binnenkant mooi de punten staan weergegeven die u op het einde van een ronde kunt verdienen. Die punten bepalen dan wie uiteindelijk met de prijzen gaat lopen want het zijn de prijzen die u pas de échte overwinningspunten opleveren. Prijzen manifesteren zich hier onder de vorm van puntenkaarten.

Oranje dobbelstenen leveren punten op per aangrenzende dobbelsteen (ongeacht de kleur), zwarte dobbelstenen scoren meer naarmate ze hoger in uw constructie zitten – om in de hoogte te bouwen moet de dobbelsteen die gebouwd wordt minstens hetzelfde aantal ogen tonen als de onderliggende -, groene dobbelstenen scoren gewoon per groene dobbelsteen in de constructie en elke doorzichtige dobbelsteen scoort het aantal ogen dat bovenaan ligt (ook als ze zijn afgedekt).

In geval van gelijke stand wordt gekeken naar de twee meest gewilde bouwmaterialen, die aan het begin van een ronde op het scorebord worden gelegd.

U kunt ook nog extra punten scoren voor een gebouw van minstens vijf verdiepingen, voor een gebouw met dobbelstenen van 1 tot 6, voor vijf dobbelstenen van dezelfde kleur in uw gebouw en voor constructies met minstens vier dobbelstenen van dezelfde waarde.

Blueprints klokt af op een kleine 20 minuten. In die 20 minuten wordt u met een hoeveelheid aan keuzes geconfronteerd die u in veel ‘grote’ broers niet eens tegenkomt. Hou ik mij aan de bouwvoorschriften of ga ik lekker los? Ga ik voor die verleidelijke dobbelsteen die mij gegarandeerd veel punten oplevert of maai ik door een andere dobbelsteen te nemen het gras liever weg voor de voeten van een concurrent? Ga ik voor hoogte of veel glas of hout, of ben ik voor de verandering eens een groene jongen? Neem ik risico’s en probeer ik meerdere prijzen in één beurt te winnen of ga ik voor absolute zekerheid en als ik voor die absolute zekerheid ga, gaat die mij dan wel voldoende punten opleveren? Volg ik mijn buikgevoel of bouw ik heel planmatig? Ligt die dobbelsteen er nog wel als ik weer aan de beurt kom? Weten mijn tegenspelers waarmee ik bezig ben zodat ze mij kunnen saboteren? Weet ik waar zij mee bezig zijn en kan ik hen saboteren? Hoeveel kans heb ik om die kleur dobbelstenen uit de buidel te trekken? Er valt veel af te wegen op heel korte tijd.

En toch wordt Blueprints nooit zwaar op de hand.

Het tactische, de schoonheid, de snelheid van spelen, het hoog ‘nog eens’ gehalte, de supereenvoudige spelregels, de kleine verpakking, de keuzestress en de spanning tot op het einde zijn de elementen die Blueprints naar het hoogste schavotje hebben geduwd.

Een ietsepietsie puntenaftrek voor de te kleine buidel – Antwerpse en Rotterdamse dokwerkers moeten hier echt niet aan beginnen – maar dat lost u wel in een oogwenk op, creatief als u bent.

Een miss én Blueprints: ik begin meer en meer van Canada te houden.

Tot morgen!

Dominique

 

Blueprints

Z-Man Games (2013)

Yves Tourigny

2 tot 4 spelers vanaf 12 jaar

30 minuten

Trio van het jaar

Trieste (Victory Point Games)

Goede spellen die excelleren met z’n drieën, laat staan spellen die alleen maar voor drie spelers zijn bestemd, ze zijn niet makkelijk te vinden. Daarom alleen verdient deze marginale subgroep een jaarlijkse award.

Het trio van het jaar, beste medespeler, is het olijke trio handelaar, dief en stadswacht dat u in het hoger genoemde spel krijgt voorgeschoteld.

Elk van deze karakters heeft zijn eigen overwinningsvoorwaarde, maar het is vooral de bizarre synergie tussen deze drie die hen deze award heeft opgeleverd.

De handelaar wil uiteraard zoveel mogelijk geld verdienen, de dief heeft als levensdoel zo berucht mogelijk te worden en de stadswacht probeert zoveel mogelijk dieven achter de tralies te krijgen.

Dat doet u allemaal door het uitspelen en verzamelen van kaarten. Wie als eerste zijn opdracht tot een goed einde brengt wint het spel.

Elke speler beschikt over zijn eigen kaartendeck waarin de specialisatie van zijn karakter ten volle tot uiting komt. Als u het voorgaande goed hebt gelezen weet u ongeveer wat die specialisaties zoal zijn.

Daarbovenop krijgt iedereen toegang tot een gemeenschappelijke trekstapel die enkel uit goudstukken, zilverstukken en kopermunten bestaat. En één diamant. Belangrijk voor de handelaar want is me dat een verleidelijk stapeltje, maar ook voor de stadswacht en de dief want het uitspelen van bepaalde kaarten kost geld.

En als u de variant voor gevorderden speelt – zeer aan te raden – mag u ook nog drie helden aan uw kampement toevoegen.

Van zodra u met al dat kaartgeweld aan de slag gaat, beste medespeler, bent u in voor een verwennerij die zijn gelijke in kaartspelland, een uitzondering te na gesproken, niet kent.

Bluf, nauwkeurig management van handkaarten én aflegstapel, een verrassend mooie balans ondanks de drievoudige asymmetrie, psychologische oorlogvoering, vleierij, het zit er allemaal in. En dit scala van ervaringen dendert als een rollercoaster over u heen in een kleine 20 minuten. Vergeet tijdens dat denderen vooral niet te genieten van het prachtige artwork.

Medespeler, ik lig hier ’s nachts van wakker, nadenkend over hoe ik het de volgende keer ga aanpakken of hoe ik het in de plaats van mijn tegenspelers had gedaan. Dat wil wat zeggen. Dat wil bijvoorbeeld zeggen dat dit spel mijn spellenkast nooit zal verlaten.

Kleine minpuntjes: de aanzienlijke hoeveelheid tekst op de kaarten en de noodzaak Trieste minstens enkele keren in te spelen alvorens u de subtiliteiten en finesses ten volle kunt ervaren. Spelen en beheersen is immers niet hetzelfde. Hebt u er dat voor over wordt u als vanzelf geconfronteerd met het derde minpunt: slaapgebrek.

Trieste is Love Letter voor Gevorderden. Gevorderden werd hier bewust met een hoofdletter geschreven.

Niet voor doetjes.

Tot morgen!

Dominique

 

Trieste

Victory Point Games

Matthew Ma

3 spelers vanaf 13 jaar

25 minuten